Να σταματήσει η επένδυση στην καταστροφή- Μια ευρωπαϊκή απόφαση, δικαίωση για τις Σκουριές

Μια σημαντική είδηση που δικαιώνει τις φωνές των κατοίκων της Χαλκιδικής ενάντια στις εξορύξεις χρυσού ήρθε τη Δευτέρα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Αναφορών συζήτησε την αναφορά συλλόγων και επιτροπών κατοίκων της ΒΑ Χαλκιδικής αποφασίζοντας να διατηρήσει ανοιχτό το ζήτημα των εξορύξεων αλλά και να εξεταστούν επί τόπου οι καταγγελίες των κατοίκων για την καταστροφική δραστηριότητα της Eldorado Gold με την αποστολή Παρατηρητών Περιβάλλοντος στις Σκουριές.

Η Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποφάσισε ακόμη να παραπέμψει το ζήτημα στην Επιτροπή Περιβάλλοντος και να εξετάσει κατά πόσο η δραστηριότητα της Eldorado Gold βρίσκεται σε συμφωνία με τις οδηγίες, συμβάσεις και διατάξεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας αλλά και το αν τελικά τηρείται η σύμβαση μεταξύ Δημοσίου και εταιρείας.

Συγκεκριμένα η Επιτροπή Αναφορών αφού άκουσε τις εισηγήσεις κατοίκων και ευρωβουλευτών σημείωσε: “Δεν μας αρέσει το γεγονός ότι η Επιτροπή [Κομισιόν] απλά κρύβεται, υπολογίζοντας σε τοπικές λύσεις. Πρέπει να δουλέψετε περαιτέρω. Η πρότασή μας είναι: Δεδομένου του μεγέθους του έργου και της πιθανότητας περιβαλλοντικού αντίκτυπου, ζητάμε από την Επιτροπή [Κομισιόν] να επανεξετάσει τους παλαιότερους και νέους ισχυρισμούς των αιτούντων, ιδίως να επανέλθει ενημερώνοντας μας για το κατά πόσον το έργο συμμορφώνεται με την Οδηγία 42/2001 – η οποία προβλέπει το σχεδιασμό στρατηγικής περιβαλλοντικής αξιολόγησης – και με τη Συνθήκη του Άαρχους. Παρακαλούμε την Επιτροπή [Κομισιόν] να δώσει προσοχή σ’ αυτήν την ομόφωνη απόφαση της επιτροπής [Επιτροπή Αναφορών].”
 

Πρόκειται για μια μικρή νίκη του κινήματος ενάντια στις εξορύξεις, έστω και στο συμβολικό μέχρι στιγμής επίπεδο, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι αφού οι κάτοικοι παρουσίασαν στην Επιτροπή τις επιστημονικά τεκμηριωμένες θέσεις τους για παραβίαση σε πολλαπλά επίπεδα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας εκ μέρους της Ελληνικός Χρυσός, η Επιτροπή Αναφορών αποφάσισε με ομοφωνία για την λήψη της τελικής απόφασης. Είναι ταυτόχρονα και μια απάντηση στην ίδια την εταιρία που καμώνεται σε διαφημίσεις αυτοπροβολής για την φιλοπεριβαλλοντική της στάση ή βραβεύεται από επιτροπές αξιολόγησης (BRAVO AWARDS) που λαμβάνουν τα προς αξιολόγηση στοιχεία ... από την ίδια την εταιρία!

Και είναι ακριβώς όπως περιγράφει τα πράγματα το Συντονιστικό Ιερισσού ενάντια στις εξορύξεις χρυσού σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής Αναφορών: «Κυβερνήσεις έρχονται και φεύγουν – χωρίς να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον που υπαγορεύει η κοινή λογική: τα νερά, τα δάση, η υγεία των οικοσυστημάτων που μας περιβάλλουν και των οποίων είμαστε αλληλένδετο κομμάτι και το δικαίωμα να έχουμε εργασία που προάγει αντί να τα αφανίζει και να τα δηλητηριάζει είναι αδιαπραγμάτευτες αξίες. Χωρίς να συνειδητοποιούν ότι συνάπτουν συμβάσεις κι εκδίδουν αδειοδοτήσεις με όρους που καταδικάζουν μια ολόκληρη περιοχή της Χαλκιδικής σε μεταλλευτική αποικιοκρατία και ερημοποίηση.

Μεταλλευτικές εταιρίες με διαφορετικά ονόματα έρχονται και φεύγουν – αλλά για δεκαετίες ολόκληρες εμείς οι κάτοικοι των χωριών της ΒΑ Χαλκιδικής αναφερόμαστε σ’ αυτές ως “η εταιρία”, κι αυτό κάτι λέει. Για δεκαετίες “η εταιρία” ασκεί πιέσεις προς όλες τις κατευθύνσεις με στόχο να γίνει ο κυρίαρχος παίκτης που καθορίζει τις τύχες του τόπου. Έτσι αντιλαμβάνεται την περιβόητη “κοινωνική εταιρική ευθύνη”. Όσο προσπαθεί να γίνει “εταίρος” εκβιάζοντας πολιτικές και δικαστικές χάρες, αγοράζοντας δημοσιογράφους, συλλόγους και βραβεία οικολογικής συνείδησης, τόσο θα γεννά κοινωνικά κινήματα που δεν θα συναινούν στην αγοραία λογική της. Ο ρους της ιστορίας δεν αλλάζει, όσος καιρός κι αν χρειαστεί ν’ απαλλαγεί ο τόπος μας απ’ την αποικιοκρατικής λογικής κυριαρχία που επιχειρεί να εδραιώσει στη ζωή του τόπου μας. Ο τόπος θα νικήσει».

Είναι τόσο προφανής πλέον η περιβαλλοντική καταστροφή στην ΒΑ Χαλκιδική από την δραστηριότητα της Eldorado Gold που η αναφορά των κατοίκων της Χαλκιδικής απέσπασε τη σύμφωνη γνώμη ακόμη και του Εκπροσώπου του ΕΛΚ (του ευρωπαϊκού κόμματος που συμμετέχει η ΝΔ) Ρουμάνου Ευρωβουλευτή Lóránt Vincze.

Από την πλευρά του ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης τοποθετήθηκε υπέρ του αγώνα των κατοίκων, που, όπως είπε, «όλα αυτά τα χρόνια παλεύουν ενάντια στα συμφέροντα που προώθησαν την εγκληματική για το περιβάλλον και τις ζωές τους επένδυση». Σημείωσε πως κυβερνητική ευθύνη υπάρχει τόσο για την επένδυση, όσο και για τις καθυστερήσεις και από την προηγούμενη κυβέρνηση, όμως «τώρα βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον, που τους “κλείνουν το μάτι”».

Οι κάτοικοι στην αναφορά τους επεσήμαναν την ευθύνη της Κομισιόν για την ρύπανση και υποβάθμιση του περιβάλλοντος στην οποία υποβάλλεται η περιοχή καθώς και τις επιπτώσεις στην δημόσια υγεία και την οικονομία των περιοχών μας.

Υπενθύμισαν πως το 2004 πέρασε εν κρυπτώ και εν μέσω προεκλογικής περιόδου η κύρωση της σύμβασης για την «επένδυση» αυτή με την εταιρία αλλά και την καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τους όρους της σύμβασης που συνιστούν κρατική ενίσχυση την εταιρία αυτή. «Όλα αυτά μας προτρέπουν να θεωρήσουμε ότι σ’ αυτό το κλίμα εξυπηρέτησης - διαπλοκής προς την εταιρία συντελέστηκαν και όλες οι άλλες πράξεις του Δημοσίου (ΜΠΕ, κ.α.)» σημείωναν μεταξύ άλλων στην αναφορά τους.

Η απόφαση αυτή αναπτέρωσε τις ελπίδες κινημάτων που αντιμετωπίζουν την περιβαλλοντική ρύπανση εξαιτίας διαφορετικών- εξίσου καταστροφικών- δραστηριοτήτων, όπως της καύσης σκουπιδιών στον Βόλο. «Με την ευχή η επόμενη νίκη να είναι η δική μας για την παύση της καύσης σκουπιδιών τόσο στον Βόλο όσο και σε όλη την Ελλάδα. Ας γίνει πριν μετατραπεί ο τόπος μας σε κρανίου τόπος. Επιβάλλεται όλοι οι πολίτες να είμαστε στις επάλξεις και να κινητοποιηθούμε! Εμπρός για συμμετοχή στην επόμενη μεγάλη κινητοποίηση της Επιτροπής Αγώνα Πολιτών Βόλου! Περιμένουμε τους ενεργούς πολίτες του Βόλου να ανταποκριθούν στο κάλεσμά μας για συμμετοχή σε ομάδες εργασίας εάν θέλουμε να κερδίσουμε πίσω τη ζωή των παιδιών μας και τη δική μας. Όλοι μαζί ενωμένοι κατά της καύσης των απορριμμάτων και κατά του εργοστασίου παραγωγής SRF» σχολιάζει η Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου.

Και επειδή όλες οι κυβερνήσεις ανεξαιρέτως ομνύουν στην ευρωπαϊκή κατεύθυνση των πολιτικών τους, αδιαφορώντας όμως ως προς την εφαρμογή τους όταν πρόκειται για το περιβάλλον, αξίζει να υπενθυμίσουμε κάποιες από τις ευρωπαϊκές αρχές που παραβιάζει η Ελληνικός Χρυσός με την δραστηριότητά της, σύμφωνα με την αναφορά των κατοίκων που συζητήθηκε τη Δευτέρα.

Ειδικότερα η Ελληνικός Χρυσός παραβιάζει:

-Το άρθρο 11 της ΣΛΕΕ (πρωτογενούς δικαίου της Ε.Ε.),για την εφαρμογή της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης.

-Το άρθρο 191 της ΣΛΕΕ που αφορά στην αρχή της πρόληψης καθώς στο εν λόγω εξορυκτικό – μεταλλευτικό σχέδιο που υλοποιείται στην περιοχή αναιρείται κάθε αρχή προστασίας του περιβάλλοντος και πρόβλεψης της περιβαλλοντικής ζημιάς. Το ίδιο άρθρο παραβιάζεται και στην χωροθέτηση Χώρου Υγειονομικής Ταφής Επικινδύνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ – 450.000 τόνων επικινδύνων αποβλήτων μεγάλης περιεκτικότητα σε αρσενικό, ποσότητα ισοδύναμη με τέσσερις θανατηφόρες δόσεις για όλη την ανθρωπότητα) σε επαφή με ενεργό ρήγμα στην περιοχή Κοκκινόλακκα, το οποίο το 1932 έδωσε σεισμό 7,2 Ρίχτερ. Ως εκ τούτου, όπως έχει επισημάνει πολλάκις και ο σεισμολόγος κ. Παπαζάχος, μπορεί να προκαλέσει οριζόντια μετατόπιση 20 μέτρων και κάθετη 5 μέτρα!

Επιπλέον, αναφέρονται αυθαιρεσίες της εταιρίας όσον αφορά ατην κατασκευή του ΧΥΤΕΑ αλλά και η παραβίαση όλων των συνθηκών, συμβάσεων και οδηγιών που αφορούν επαπειλούμενα, αυστηρά επαπειλούμενα και απολύτου προστασίας ειδών της χλωρίδας και της πανίδας των περιοχών αυτών, καθώς και των οικοτόπων.

-Την Οδηγία 2001/42/ΕΚ, επειδή στο στάδιο της σύμβασης ή αμέσως μετά και πάντως πριν την έκδοση των επιμέρους ΜΠΕ των υποέργων του εν εξελίξει σχεδίου έπρεπε να είχαν προηγηθεί τα προαπαιτούμενα της Οδηγίας, δηλαδή η εκπόνηση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικής Εκτίμησης (ΣΜΠΕ), η διεξαγωγή διαβουλεύσεων με το ενδιαφερόμενο κοινό και η συνεκτίμηση της ΣΜΠΕ και των αποτελεσμάτων των διαβουλεύσεων, διότι σ’ εκείνο το στάδιο καθορίστηκαν τα δεδομένα της δραστηριότητας αυτής και δέσμευσαν το Ελληνικό Δημόσιο.

-Την Οδηγία 85/337/ΕΟΚ, όπως κωδικοποιήθηκε και ισχύει, η οποία αναφέρεται στην υποχρέωση εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Όπως προκύπτει από την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων – ΑΕΠΟ, η αρμόδια αρχή δεν αξιολόγησε τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις του έργου αλλά περιορίστηκε μόνο στην περιγραφή τους.

-Την Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ) καθώς το εν λόγω έργο προκαλεί αποστράγγιση που ορεινού όγκου του Κακκάβου, ο οποίος είναι ο κεντρικός υδροφορέας της ευρύτερης περιοχής, δημιουργώντας σημαντικότατα και μη αναστρέψιμα περιβαλλοντικά προβλήματα ως προς την διαθέσιμη ποσότητα υδάτων καθώς και ως προς την ποιότητά τους σε περίοδο κλιματικής αλλαγής όπου οι πόροι αυτοί παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση των ζώντων πληθυσμών και των οικοσυστημάτων.

-Την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων και 2009/147/ΕΚ για τα άγρια πτηνά.

-Την Σύμβαση της Βέρνης (19.9.1979) για τη διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης, της Σύμβασης της Βόννης (23/6/1979) για την προστασία των μεταναστευτικών πτηνών, της Σύμβασης του Ρίο για την βιολογική ποικιλότητα. Επιστήμονες βεβαιώνουν πολλαπλώς ότι οι εξορυκτικές δραστηριότητες προκαλούν αρνητικές επιπτώσεις στους οικοτόπους και στα είδη, όπως βλάβη ή καταστροφή στους τόπους αναπαραγωγής ή στους τόπους ανάπαυσης. Επίσης, η διαδικασία εξόρυξης προκαλεί σημαντική παρενόχληση ή βλάβη και καταστροφή των οικοτόπων που είναι τόποι αναπαραγωγής ή ανάπαυσης. Αυτό αναγνωρίζεται και από την ΜΠΕ και αυτό σημαίνει ότι υπάρχει σημαντική παρενόχληση και καταστροφή τόπων αναπαραγωγής και ανάπαυσης των ειδών.

-Την Ευρωπαϊκή Σύμβαση της Φλωρεντίας για την προώθηση της προστασίας των τοπίων, καθώς η εν λόγο έκταση είναι τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ύψιστης οικολογικής αξίας και περιοχή αρχέγονου δάσους αδιατάραχτο χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση τα τελευταία 300 χρόνια. Επισημαίνεται στην αναφορά ότι αυτό το εκπληκτικό τοπίο και φυσικό κάλλος της περιοχής είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά που την καθιστούν σημαντικότατο οικολογικό απόθεμα το οποίο πρέπει να προστατευτεί, κυρίως σε περίοδο κλιματικής αλλαγής.

-Την Διεθνή Σύμβαση του Aarhus αναφορικά με την Πρόσβαση σε Πληροφορίες, τη Συμμετοχή του κοινού στη Λήψη των Αποφάσεων και την απρόσκοπτη Πρόσβαση στη δικαιοσύνη για Περιβαλλοντικά θέματα. Όπως τονίζεται η τοπική κοινωνία δεν έχει συμφωνήσει στην εν λόγω εκμετάλλευση-εξόρυξη, επειδή δεν έγινε η απαιτούμενη διαβούλευση με τους κατοίκους των περιοχών, αντίθετα η εν λόγω επέμβαση επιβλήθηκε και επιβάλλεται με τη βία.

«Οι δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή αυτή με την εφαρμογή αυτού εκτεταμένου επενδυτικού σχεδίου «ανάπτυξης» των Μεταλλείων Κασσάνδρας της Ανατολικής Χαλκιδικής της περιφέρειας Κ. Μακεδονίας από την εταιρεία Ελληνικός Χρυσός, αποτελούν στο σύνολό τους βίαιη και απροκάλυπτη επέμβαση στο περιβάλλον, σε περιοχή μοναδικού φυσικού κάλλους, μεγάλης οικολογικής αξίας, αρχέγονου δάσους (αδιατάραχτο δάσος για περίπου 300 έτη) με πολλά επαπειλούμενα είδη σε περιοχή Natura και σε άμεση επαφή με περιοχές Natura, που θα αλλάξει το τοπίο με τρόπο ανεπανόρθωτο – μη αναστρέψιμο με πολύ σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, τη ζωή και υγεία των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Για τους λόγους αυτούς η τοπική και η ευρύτερη κοινωνία έχουν τεθεί σύσσωμες ενάντια σε μια τέτοια αποικιακού χαρακτήρα οικονομική δραστηριότητα («επένδυση») και με ευθύνη της διοίκησης δεν εισακούστηκε» αναφέρουν οι κάτοικοι στην αναφορά τους ζητώντας να σταματήσει η «επένδυση» στην καταστροφή ενός τόπου. Ενός τόπου που πρέπει να νικήσει. Ενός τόπου που δεν περιορίζεται μόνο στη Χαλκιδική, αλλά επεκτείνεται στον Βόλο, την Θράκη, το Βέρμιο, τα Άγραφα, τη Δυτική Κρήτη, την Ήπειρο, την Τήνο και όπου αλλού περιβάλλον και άνθρωποι υποφέρουν από την βία παρόμοιων «αναπτυξιακών» σχεδίων.

Σταυρούλα Πουλημένη